WTW-filters: soorten, werking en de juiste keuze

Je WTW-unit staat er, hij draait, maar welke filters horen er nu eigenlijk in? En waarom hoor je overal dat je ze om de zoveel maanden moet vervangen? In dit artikel gaan we de diepte in: hoe een WTW-filter werkt, wat de filterklassen G4, F7 en F9 precies betekenen, wat luchtweerstand je kost aan energie, en hoe je in vier stappen het juiste filter voor jouw unit kiest.

Hoe werkt een WTW-filter precies?

Een WTW-unit (warmteterugwinning unit) verplaatst twee luchtstromen tegelijk. Verse buitenlucht wordt naar binnen gebracht, en tegelijk wordt vervuilde binnen lucht afgevoerd. In de warmtewisselaar geeft de warme afvoerlucht zijn warmte af aan de koude toevoerlucht, zonder dat de twee stromen mengen. Zo hergebruik je tot 90% van de warmte die anders het dak uit zou verdwijnen.

Op beide stromen zit een filter. Het toevoerfilter vangt stof, pollen, roet en fijnstof uit de buitenlucht voordat die je woning in gaat. Het afvoerfilter beschermt de warmtewisselaar en de ventilatoren tegen het vuil, haar en keukenvet uit de binnen lucht. Zonder dat afvoerfilter slibt de wisselaar langzaam dicht, en dat is precies het dure onderdeel dat je wilt sparen.

Een filter werkt als een bescherming tegen fijnstof. Hoe fijner de vezels, hoe kleinere deeltjes het tegenhoudt, maar hoe meer weerstand het ook opwekt. Naarmate er vuil in blijft hangen, loopt die weerstand op. Dat noemen we druk val, en daar komen we zo op terug, want die bepaalt direct wat je filter je aan energie kost.

De filterklassen uitgelegd: G4, F7, F9

Filters worden ingedeeld naar hoeveel en hoe fijn ze filteren. De oude aanduidingen (G4, F7, F9) zijn inmiddels vervangen door de ISO 16890-norm (ISO Coarse, ISO ePM10, ISO ePM1), maar in de praktijk zie je beide door elkaar staan op de verpakking. Hieronder de vertaling.

G4 / ISO Coarse: het grove voorfilter

Vangt grof stof, pluizen, insecten en zand. Rendement rond 60-65% op grove deeltjes. Dit is het werkpaard dat het meeste zichtbare vuil tegenhoudt en de fijnere filters ontlast. Lage drukval, dus vriendelijk voor je ventilator. In een systeem met twee klassen is dit vrijwel altijd het afvoerfilter, en bij veel units ook het voorfilter aan de toevoerkant.

F7 / ISO ePM1: het fijnstoffilter

Hier zit het echte verschil voor je gezondheid. Een F7 (vaak aangeduid als ISO ePM1 50-70%) vangt fijnstof, pollen, roet en een groot deel van de PM1-deeltjes, de allerkleinste deeltjes die diep in je longen doordringen. Dit is het filter dat je aan de toevoerkant wilt als je in de stad woont, langs een drukke weg, of als er iemand in huis allergisch is. De keerzijde: een F7 heeft een hogere luchtdruk dan een G4, dus de ventilator werkt iets harder.

F9 / ISO ePM1 >80%: voor de veeleisende situatie

Nog een stap fijner, met een rendement boven de 80% op PM1. In een normale woning is dit meestal overkill: dit extra druk verlies kost energie en de ventilator moet flink harder werken, terwijl F7 voor het overgrote deel van de huishoudens al ruim voldoet. F9 zie je vooral in zorgomgevingen, laboratoria en bij mensen met ernstige luchtwegklachten. Check altijd eerst of je unit de hogere weerstand aankan.

Zo ziet een G4- en een F7-filterset eruit

Filters worden bijna altijd als set geleverd (toevoer + afvoer), afgestemd op één specifiek unittype. Hieronder twee voorbeelden voor de veelgebruikte Itho Daalderop HRU-serie, zodat je ziet wat het verschil tussen de klassen concreet betekent.

FIJN — F7

Filterset HRU 300 F7 / ISO ePM1 70%

F7 / ePM1 70%
Fijnstof & pollen
Set van 2

Vangt fijnstof, pollen en PM1-deeltjes weg. De keuze voor allergie gevoeligen en stedelijke woningen. Speciaal voor de Itho HRU 300.

Bekijk & bestel →

GROF — G4

Filterset HRU 200 G4 / ISO Coarse 60%

G4 / Coarse 60%
Grof stof
Laag verlies

Basisbescherming tegen grof stof en pluizen. Beschermt de warmtewisselaar en ontlast het fijnere filter. Voor de Itho HRU 200.

Bekijk & bestel →

Waar zijn filters van gemaakt?

De filterklasse zegt iets over de prestatie, maar het materiaal bepaalt hoe die prestatie tot stand komt. De drie meest voorkomende materialen:

• Polyestervlies
• Het meest gebruikte materiaal in G4- en veel F7-filters. Voordelig, stabiel en goed recyclebaar. Vangt vocht niet op en blijft daardoor lang zijn vorm houden. Voor de meeste woningen is dit precies wat je nodig hebt.
• Glasvezel (glasvlies)
• Fijner geweven dan polyester, waardoor het hogere klassen (F7, F9) haalt zonder dat het filter dik wordt. Sterker en beter bestand tegen temperatuur, maar je moet er voorzichtiger mee omgaan bij het vervangen: losse vezels kunnen huid en luchtwegen irriteren.
• Actieve koolstof
• Een koolstoffilter voegt iets toe wat de andere niet kunnen: het absorbeert geuren en gassen. Kooklucht, sigarettenrook, uitlaatgassen van een nabije weg, dierengeur, ze worden door de poreuze koolstof vastgehouden. Het verhoogt je stoffiltratie niet, maar is een uitkomst als geur je grootste ergernis is. Meestal als extra laag naast je gewone filter.

Drukval: wat een vuil filter je écht kost

Dit is het stuk dat het meeste geld bespaart, dus even goed opletten. Luchtdruk is de luchtweerstand over een filter, gemeten in pascal (Pa). Een schoon filter heeft lager verlies; naarmate het volloopt met stof, stijgt die weerstand.

Waarom dat geld kost: je WTW-unit wil een vast luchtdebiet leveren. Loopt de weerstand op, dan moet de ventilator harder draaien om diezelfde hoeveelheid lucht te verplaatsen. Harder draaien betekent meer stroomverbruik, meer geluid en meer slijtage. Een vervuild filter kan het verbruik van de ventilator merkbaar opdrijven, elke dag, tot je het vervangt.

In de praktijk:

Ter oriëntatie: een schoon G4-filter begint rond 10-20 Pa, een schoon F7 rond 30-60 Pa. Zodra de luchtdruk oploopt richting 150-250 Pa (afhankelijk van je unit), heb je het punt bereikt waarop vervangen zich terugverdient. Veel moderne units houden dit zelf bij en geven een filtermelding via een lampje of de app. Heb je die niet, plan dan gewoon een vaste vervangdatum: elk half jaar, of elk kwartaal in een stoffige omgeving.

In 4 stappen het juiste filter kiezen

Stap 1 Zoek je unittype op

Het typenummer staat op het typeplaatje, meestal aan de onder, of binnenzijde van de behuizing. Dit is de belangrijkste stap: een filter is afgestemd op één specifieke unit. Een set voor een HRU 300 past niet in een HRU 200, ook al lijken ze op elkaar.

Stap 2  Bepaal welke klasse waar hoort

Standaard is G4 aan de afvoer en F7 aan de toevoer. Wil je maximale luchtkwaliteit? Zet dan ook aan de toevoer een F7 (of hoger). Aan de afvoer heeft fijner filteren weinig zin: die lucht gaat toch naar buiten.

Stap 3  Weeg je situatie mee

Allergie of hooikoorts? Kies F7 aan de toevoer. Woon je in de stad of langs een drukke weg? Idem, en overweeg koolstof. Huisdieren of veel koken? Een koolstoflaag tegen geur is dan het overwegen waard. Rustige omgeving zonder klachten? Dan volstaat de standaard G4 + F7 ruimschoots.

Stap 4  Check of je unit de klasse aankan

Wil je naar F9 of een dubbele fijnfiltering? Kijk dan in de handleiding of je ventilator de hogere drukval trekt. Zo niet, dan haal je een vast debiet niet meer en werkt het systeem tegen zichzelf in.

5 signalen dat je filter toe is aan vervanging

Je hoeft niet te wachten op een lampje. Deze signalen vertellen je genoeg:

1. Minder luchtstroom uit de ventielen. Voel je minder lucht dan normaal, dan is de drukval opgelopen.

2. De unit maakt meer lawaai. Een hardere, zoemende ventilator werkt tegen een vol filter aan.

3. Muffe of vreemde geur. Een verzadigd filter (zeker koolstof) gaat op den duur zelf ruiken.

4. Zichtbaar grijs of zwart. Trek het filter er even uit. Is het duidelijk verkleurd, dan is het klaar.

5. Meer stof in huis. Merk je dat het sneller stoft, dan laat je filter deeltjes door die het zou moeten tegenhouden.

Onderhoud en vervangingsschema

De richtlijn van vrijwel alle fabrikanten: controleer elke 3 maanden, vervang minimaal twee keer per jaar. Vaker vervangen (elk kwartaal) is verstandig bij huisdieren, roken, een stedelijke ligging, bouwactiviteit in de buurt of allergieën in huis.

Schoonmaken in plaats van vervangen? Een grof G4-filter mag je één keer voorzichtig afzuigen om er nog een paar weken uit te halen, maar daarna verliest het materiaal zijn werking. Een F7 kun je beter niet schoonmaken: het fijne vlies raakt beschadigd en filtert daarna slechter. Koolstof is nooit te reinigen, dat vervang je gewoon.

Veelgestelde vragen